COVID-19 pandemisi, küresel ölçekte eğitim sistemlerini derinden sarstı. Yüz yüze eğitimden uzaktan öğretime geçiş; öğrencilerin sosyal bağlarını, günlük rutinlerini ve akademik motivasyonlarını köklü biçimde dönüştürdü. Peki bu olağanüstü dönemde üniversite öğrencilerinin akademik motivasyon düzeyleri gerçekte nasıl etkilendi?
Akademik Motivasyon: İçsel mi, Dışsal mı?
Motivasyon kuramları, akademik motivasyonu temelde ikiye ayırmaktadır:
- İçsel motivasyon: Öğrenmenin kendi başına tatmin edici bulunması; merak, ilgi ve kişisel gelişim arzusu.
- Dışsal motivasyon: Not, diploma, iş bulma gibi dışsal ödüllere yönelik çalışma.
Pandemi döneminde bu iki motivasyon biçimi farklı yörüngeler izledi. Dışsal baskıların (sınav, devam zorunluluğu, kampüs sosyalleşmesi) büyük ölçüde ortadan kalkması, içsel motivasyonu olmayan öğrencilerde ciddi bir akademik çöküşe zemin hazırladı.
Araştırma Bulgularımız
Sinan Gürcüoğlu ile birlikte Uşak Üniversitesi öğrencileri üzerinde yürüttüğümüz araştırmada pandemi dönemindeki akademik motivasyon düzeylerini ölçtük. Öne çıkan bulgular şunlardır:
- Öğrencilerin büyük çoğunluğu uzaktan eğitim sürecinde motivasyon düşüşü yaşadığını ifade etti.
- Sosyal izolasyon ve belirsizlik ortamı, özellikle dışsal motivasyonu besleyen öğrencileri daha olumsuz etkiledi.
- Aile desteği ve öğretim üyesiyle kurulan etkileşim kalitesi, motivasyonun korunmasında en belirleyici faktörler arasında yer aldı.
- İçsel motivasyonu güçlü öğrenciler, pandemi kısıtlamalarına rağmen akademik performanslarını görece korudular.
Öğretim Üyelerine ve Kurumlara Çıkarımlar
Pandemi dönemi, yükseköğretim kurumlarına hem bir kriz hem de bir öğrenme fırsatı sundu. Bu süreçten çıkarılması gereken başlıca dersler şunlardır:
- Uzaktan eğitimde etkileşimli içerik ve anlık geri bildirim mekanizmalarına yatırım yapılması
- Öğrenci psikolojik sağlığına yönelik destek mekanizmalarının güçlendirilmesi
- Öğrencilerin öğrenme sürecinde özerklik hissini artıracak esnek değerlendirme sistemlerinin benimsenmesi
- Mentor-öğrenci ilişkilerinin dijital ortamda da sürdürülmesi için yapısal teşvikler oluşturulması
Pandemi, eğitimin geleceğine dair büyük sorular sormamızı zorunlu kıldı. Motivasyon araştırmaları bu soruların yanıtlanmasında kritik bir rehber olmayı sürdürmektedir.
Bu araştırmanın tam metnine Makaleler sayfasından ulaşabilirsiniz.
